Afkortingen dronewereld en luchtvaart

Regelgeving

AMCAcceptable Means of Compliance

Door EASA aanvaarde manier om aan een regel te voldoen. Volg je de AMC, dan wordt aangenomen dat je aan de regel voldoet.

ARCAir Risk Class

Luchtrisicoklasse binnen de SORA: de kans op een botsing met ander luchtverkeer in het gebied waar je vliegt.

AVGAlgemene Verordening Gegevensbescherming (GDPR)

EU-privacywetgeving die van toepassing is zodra een drone persoonsgegevens (bv. herkenbare gezichten) vastlegt.

ConOpsConcept of Operations

Beschrijving van hoe een operatie in de praktijk wordt uitgevoerd. Vormt het startpunt van een SORA.

ERPEmergency Response Plan

Vooraf vastgelegd plan voor wat er gebeurt als het misgaat: wie waarschuw je, hoe beperk je de schade, hoe meld je het voorval.

GMGuidance Material

Toelichting van EASA bij een regel of AMC. Verduidelijkt de bedoeling, maar is zelf geen bindende eis.

GRCGround Risk Class

Grondrisicoklasse binnen de SORA: het risico voor mensen op de grond, onder meer bepaald door de afmeting van het toestel en het gebied waarboven je vliegt.

LUCLight UAS Operator Certificate

Certificaat waarmee een exploitant bepaalde operaties in de specific categorie zelf mag goedkeuren, zonder losse toestemming per vlucht.

MTOMMaximum Take-Off Mass

Maximale startmassa: het zwaarste gewicht waarmee een toestel volgens de fabrikant mag opstijgen, inclusief lading. Dit is de term die de EU-droneregelgeving gebruikt.

MTOWMaximum Take-Off Weight

Traditionele luchtvaartterm voor hetzelfde begrip als MTOM. Kom je beide tegen, gebruik dan MTOM: dat is de term in de EU-droneregelgeving en in DTP-content.Zie MTOM - hier bewust apart vermeld omdat je MTOW buiten de droneregelgeving nog vaak tegenkomt

OMOperations Manual

Handboek waarin een exploitant zijn procedures vastlegt: hoe er gevlogen wordt, wie waarvoor verantwoordelijk is en wat er bij afwijkingen gebeurt.

OSOOperational Safety Objective

Operationele veiligheidsdoelstelling binnen de SORA. Het bijbehorende SAIL-niveau bepaalt hoe robuust je aan elke doelstelling moet voldoen.

PDRAPre-Defined Risk Assessment

Vooraf uitgewerkte risicobeoordeling voor een veelvoorkomend type operatie in de specific categorie, waarmee je niet de volledige SORA hoeft te doorlopen.

RPRemote Pilot

De piloot op afstand: de persoon die het toestel bedient en verantwoordelijk is voor de vlucht.

RPASRemotely Piloted Aircraft System

Oudere internationale term voor een op afstand bestuurd luchtvaartsysteem. In de EU-regelgeving wordt UAS gebruikt.

SAILSpecific Assurance and Integrity Level

De uitkomst van een SORA, uitgedrukt in een niveau van I tot VI. Hoe hoger het niveau, hoe zwaarder de eisen aan de operatie.

SORASpecific Operations Risk Assessment

De methode om het risico van een operatie in de specific categorie te beoordelen: grondrisico en luchtrisico samen leiden tot een SAIL-niveau met bijbehorende eisen.

STSStandard Scenario

Vooraf vastgesteld standaardscenario in de specific categorie. Vlieg je precies binnen zo'n scenario, dan volstaat een verklaring in plaats van een volledige risicobeoordeling.

UAUnmanned Aircraft

Het onbemande luchtvaartuig zelf (de drone), zonder de besturingsapparatuur.

UASUnmanned Aircraft System

Onbemand luchtvaartsysteem: het toestel plus alle onderdelen die nodig zijn om het op afstand te besturen.

Operatie

BVLOSBeyond Visual Line of Sight

Vliegen buiten direct zicht. Valt niet in de open categorie en vraagt om toestemming in de specific categorie.

EVLOSExtended Visual Line of Sight

Vliegen waarbij het zicht op het toestel wordt onderhouden met behulp van een of meer waarnemers in plaats van alleen door de piloot zelf.

FPVFirst Person View

Vliegen via een camerabeeld op een bril of scherm. Het beeld vervangt het directe zicht niet: er blijft een VLOS-oplossing nodig, bijvoorbeeld een waarnemer.

LOSLine of Sight

Zichtlijn. In dronecontext meestal kort voor VLOS (zicht op het toestel); in radiocontext de vrije lijn tussen zender en ontvanger.Dubbelzinnig - let op of het over zicht of over radiobereik gaat

PICPilot In Command

Luchtvaartterm voor de gezagvoerder: degene die eindverantwoordelijk is voor de vlucht. Bij drones is dat de remote pilot.

RTHReturn To Home

Automatische functie die het toestel terug laat vliegen naar het startpunt, bijvoorbeeld bij verbindingsverlies of een lage accu.

SOPStandard Operating Procedure

Vaste werkwijze die een exploitant hanteert, zodat elke vlucht op dezelfde, controleerbare manier wordt voorbereid en uitgevoerd.

UA-waarnemerUA Observer

Persoon die het toestel onafgebroken met het blote oog volgt en de piloot waarschuwt. Nodig bij FPV en bij EVLOS.

VLOSVisual Line of Sight

Vliegen met het toestel voortdurend in direct zicht met het blote oog (niet via een scherm).A1/A3 Module 4 - zicht en waarneming

Luchtruim

AGLAbove Ground Level

Hoogte gemeten vanaf het grondniveau direct onder het toestel. De 120 meter-grens in de open categorie wordt zo gemeten.

AIPAeronautical Information Publication

Officiële luchtvaartgids van een land, met onder meer luchtruimindeling, luchthavens en procedures.

AISAeronautical Information Service

Dienst die luchtvaartinformatie verzamelt en publiceert, waaronder de AIP en NOTAM's.

AMSLAbove Mean Sea Level

Hoogte gemeten vanaf gemiddeld zeeniveau. Luchtruimgrenzen worden vaak zo aangegeven, dronehoogtes juist in AGL.

ATCAir Traffic Control

Luchtverkeersleiding: verleent klaringen en houdt luchtvaartuigen veilig van elkaar gescheiden.

ATMAir Traffic Management

Het geheel van organisatie, systemen en diensten waarmee luchtverkeer veilig en efficiënt wordt afgehandeld.

ATSAir Traffic Services

Verzamelnaam voor luchtverkeersdiensten: verkeersleiding, vluchtinformatie en alarmering.

ATZAerodrome Traffic Zone

Luchtruim direct rond een klein vliegveld, bedoeld om het verkeer daar te beschermen.

CTRControl Zone

Gecontroleerd luchtruim rond een luchthaven, tot aan de grond. In Nederland is vliegen in de open categorie daar verboden; in de specifieke categorie alleen met missieplan en klaring. Per 26-11-2026 krijgen de CTR's een zone-indeling (Staatscourant 2026-33389).

ED-RED Restricted area

Aanduiding van een beperkt gebied in het Nederlandse luchtruim, bijvoorbeeld rond militaire terreinen.ED is de ICAO-landcode-aanduiding die in Nederlandse luchtruimpublicaties wordt gebruikt

FIRFlight Information Region

Groot luchtruimgebied waarbinnen vluchtinformatie en alarmering worden verzorgd. Nederland valt onder FIR Amsterdam.

FISFlight Information Service

Dienst die piloten onderweg voorziet van informatie die nuttig is voor een veilige vluchtuitvoering.

FLFlight Level

Vlieghoogte uitgedrukt in honderden voeten bij een standaard luchtdrukinstelling. Wordt gebruikt in hoger luchtruim, niet voor drones.

NOTAMNotice to Air Missions

Officieel bericht over tijdelijke bijzonderheden in het luchtruim, zoals een afsluiting of een evenement. Controleer dit vóór je vlucht.Heette voorheen Notice to Airmen

RMZRadio Mandatory Zone

Gebied waar radiocontact verplicht is. Relevant voor de omgeving waarin je vliegt, ook als je zelf geen radio gebruikt.

TMATerminal Control Area

Gecontroleerd luchtruim rond een of meer luchthavens, dat pas op hoogte begint in plaats van bij de grond.

TMZTransponder Mandatory Zone

Gebied waar een werkende transponder verplicht is voor luchtvaartuigen.

TRATemporary Reserved Area

Gebied dat tijdelijk is gereserveerd, maar waar doorkruising na afstemming mogelijk kan zijn.

TSATemporary Segregated Area

Gebied dat tijdelijk is afgezonderd voor specifiek gebruik en dan niet beschikbaar is voor ander verkeer.

UAS-geografische zoneUAS Geographical Zone

Door een lidstaat vastgesteld gebied waar dronevluchten beperkt, verboden of juist onder voorwaarden toegestaan zijn.

Navigatie

ADS-BAutomatic Dependent Surveillance - Broadcast

Systeem waarmee luchtvaartuigen automatisch hun positie uitzenden, zodat andere gebruikers en de grond ze kunnen zien.

C2-linkCommand and Control link

De verbinding tussen de bediening op de grond en het toestel, waarmee de piloot stuurt en statusinformatie terugkrijgt.

CISPCommon Information Service Provider

Gecertificeerde partij die de gedeelde, betrouwbare informatie levert waarop U-space-diensten draaien.

DAADetect and Avoid

Het vermogen om ander luchtverkeer waar te nemen en een botsing te vermijden. Kernvraagstuk bij vliegen buiten zicht.

GNSSGlobal Navigation Satellite System

Verzamelnaam voor satellietnavigatiesystemen (waaronder GPS en Galileo) waarmee een toestel positie en hoogte bepaalt.

GPSGlobal Positioning System

Het Amerikaanse GNSS-systeem. In de praktijk vaak gebruikt als algemene term voor satellietnavigatie, maar het is er één van meerdere.

Remote IDRemote Identification

Functie waarmee het toestel tijdens de vlucht identificatiegegevens uitzendt. Geen document dat je meeneemt, maar een functie van het UAS.

RIDRemote Identification

Afkorting die je soms tegenkomt voor Remote ID. Zelfde begrip; DTP schrijft consequent Remote ID.Zie Remote ID

SSRSecondary Surveillance Radar

Radarsysteem dat samenwerkt met de transponder aan boord en zo meer informatie geeft dan alleen een echo.

U-spaceU-space

Europees stelsel van diensten dat veel dronevluchten tegelijk veilig mogelijk moet maken in aangewezen luchtruim.

USSPU-space Service Provider

Gecertificeerde aanbieder van U-space-diensten aan UAS-exploitanten.

UTMUnmanned Traffic Management

Internationale term voor het beheer van onbemand luchtverkeer. Het Europese uitwerkingsmodel daarvan heet U-space.

Weer

IFRInstrument Flight Rules

Vliegregels voor vliegen op instrumenten, onafhankelijk van zicht op de grond of de horizon.

IMCInstrument Meteorological Conditions

Weersomstandigheden waarin zichtvliegen niet meer kan en op instrumenten wordt gevlogen. Niet aan de orde voor drones in de open categorie.

METARMeteorological Aerodrome Report

Gecodeerd weerbericht met de actuele waarnemingen op een luchthaven: wind, zicht, bewolking, temperatuur en luchtdruk.

QFEQFE

Luchtdrukinstelling waarbij de hoogtemeter op het veld zelf nul aanwijst, dus de hoogte boven dat veld toont.

QNHQNH

Luchtdrukinstelling waarbij de hoogtemeter de hoogte boven zeeniveau aanwijst.

TAFTerminal Aerodrome Forecast

Gecodeerde weersverwachting voor een luchthaven en zijn directe omgeving, voor een vastgestelde periode.

UTCCoordinated Universal Time

Wereldtijd die in de luchtvaart standaard wordt gebruikt, onder meer in METAR's, TAF's en NOTAM's.Nederlandse tijd is UTC+1 in de winter en UTC+2 in de zomer

VFRVisual Flight Rules

Vliegregels voor vliegen op zicht, met minimumeisen aan zicht en afstand tot wolken.

VMCVisual Meteorological Conditions

Weersomstandigheden die goed genoeg zijn om op zicht te vliegen.

Techniek

ESCElectronic Speed Controller

Regelaar die bepaalt hoe snel een motor draait, op basis van de stuurcommando's van de vluchtcomputer.

FCFlight Controller

De vluchtcomputer: verwerkt sensorgegevens en stuurcommando's en stuurt de motoren aan om het toestel stabiel te houden.

geo-awarenessGeo-awareness

Functie die de piloot waarschuwt wanneer het toestel een geografische zone nadert of binnengaat.

geo-cagingGeo-caging

Functie die het toestel binnen een ingesteld gebied of hoogte houdt.

IMUInertial Measurement Unit

Sensormodule met versnellingsmeters en gyroscopen, waarmee het toestel zijn stand en beweging bepaalt.

LiPoLithium Polymer

Accutype dat veel in drones wordt gebruikt: veel vermogen bij weinig gewicht, maar gevoelig voor beschadiging, overladen en diepontlading.

low-speed modeLow-speed mode

Functie die de maximumsnelheid van het toestel begrenst. Voorwaarde om in A2 de afstand tot niet-betrokken personen te mogen verkleinen.A2 - zie de les over de 30 meter-regel

RFRadio Frequency

Radiofrequentie. Besturing en videosignaal delen de ether met andere apparatuur, wat storing kan opleveren.

RXReceiver

Ontvanger aan boord van het toestel, die de signalen van de bediening opvangt.

TXTransmitter

Zender. Meestal de bediening in de handen van de piloot, of de zendkant van een verbinding.

VRXVideo Receiver

Videoontvanger in de bril of op het scherm, die het beeld van de VTX opvangt.

VTXVideo Transmitter

Videozender die het camerabeeld naar de bril of het scherm van de piloot stuurt. Vliegen zonder aangesloten antenne kan de zender beschadigen.

Organisaties

ANSPAir Navigation Service Provider

Aanbieder van luchtvaartnavigatiediensten in een land. In Nederland is dat voor civiel verkeer de LVNL.

APAutoriteit Persoonsgegevens

De Nederlandse toezichthouder op de AVG. Let op: in luchtvaarttechnische context betekent AP soms autopilot - hier gaat het om de privacytoezichthouder.

EASAEuropean Union Aviation Safety Agency

Het Europese luchtvaartveiligheidsagentschap. Stelt onder meer de AMC en GM bij de Europese droneregels op.

EUROCONTROLEuropean Organisation for the Safety of Air Navigation

Europese organisatie die samenwerking rond luchtverkeersleiding en luchtruimbeheer coördineert.

ICAOInternational Civil Aviation Organization

VN-organisatie die wereldwijde standaarden voor de burgerluchtvaart vaststelt.

ILTInspectie Leefomgeving en Transport

De Nederlandse toezichthouder op onder meer de luchtvaart, en daarmee op dronevluchten.

KNMIKoninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

Het Nederlandse weerinstituut; bron van officiële weersverwachtingen en waarschuwingen.

LVNLLuchtverkeersleiding Nederland

De Nederlandse luchtverkeersleiding voor het civiele luchtverkeer.

NAANational Aviation Authority

De nationale luchtvaartautoriteit van een land. In Nederland vult de ILT die rol in voor toezicht.

RDWRijksdienst voor het Wegverkeer

Voert in Nederland de registratie van drone-exploitanten uit en geeft de vliegbewijzen af.

NATO-spelalfabet

Officieel heet dit het spelalfabet voor radiotelefonie van ICAO; in de praktijk noemt vrijwel iedereen het het NATO-spelalfabet. Je gebruikt het om letters ondubbelzinnig uit te spreken over de radio of aan de telefoon, waar een B en een D anders makkelijk verwisseld worden. Elke letter heeft een vast codewoord.

• AAlfa
• BBravo
• CCharlie
• DDelta
• EEcho
• FFoxtrot
• GGolf
• HHotel
• IIndia
• JJuliett
• KKilo
• LLima
• MMike
• NNovember
• OOscar
• PPapa
• QQuebec
• RRomeo
• SSierra
• TTango
• UUniform
• VVictor
• WWhiskey
• XX-ray
• YYankee
• ZZulu

DTP spel je dus als Delta - Tango - Papa.

Bron: ICAO, Annex 10 Volume II (spelalfabet voor radiotelefonie, van kracht sinds 1 maart 1956). Spelling gecontroleerd tegen de officiële NATO-publicatie.